Bu Sözlük Nasıl Kullanılır?
Terimler dört gruba ayrılır. Gruplar yalnız gezinmeyi kolaylaştırır. Aşağıda her terim alfabetik sırayla yer alır.
- Taşıma yöntemleri: araç taşıyıcı, çekici, flatbed, RoRo, konteyner, denizyolu, ekspres taşıma, konsolide taşıma, Kapıkule Ekspres, kapıdan kapıya ve limandan limana taşıma.
- Belge ve kayıt: konşimento, tutanak, ruhsat, title, V5C, VIN, vekâletname, carnet, tescil kaydı silme, ihracat plakası, sigorta, Yeşil Kart.
- Gümrük ve beyan: gümrük müşaviri, HS kodu, ihracat beyanı, AES/EEI, CERS, CDS, ATLAS, ön beyan, geçici ithalat, yolcu beraberi taşıt, transit, HGS.
- Ticaret ve sınır: Incoterms, hacimsel ağırlık, demuraj ve ardiye, Kapıkule, Schengen, EES.
Tanımlar bilgilendirme amaçlıdır. Kurallar ülkeye, kişiye ve zamana göre değişir. LUNVAX gümrük müşaviri değildir. Gümrük kararlarında yetkili müşavirinize ve resmî kurumlara danışın.
Terimler (A'dan Z'ye)
Terim dizini (41 terim)
- Abmeldung (Tescil kaydı silme)
- AES / EEI
- Araç taşıyıcı (car carrier)
- ATLAS
- Carnet (ATA / CPD)
- CDS (Customs Declaration Service)
- CERS (Canadian Export Reporting System)
- Çekici
- Demuraj ve ardiye
- Denizyolu
- EES (Entry/Exit System)
- Ekspres taşıma
- Flatbed
- Geçici ithalat
- Gümrük müşaviri
- Hacimsel ağırlık
- HGS
- HS kodu
- Incoterms
- İhracat beyanı
- İhracat plakası (Ausfuhrkennzeichen)
- Kapıdan kapıya taşıma
- Kapıkule
- Kapıkule Ekspres
- Konsolide taşıma
- Konşimento (B/L)
- Konteyner
- Limandan limana taşıma
- Ön beyan
- RoRo
- Ruhsat (Zulassungsbescheinigung Teil I)
- Schengen
- Sigorta (taşıma sigortası)
- Title (sahiplik belgesi)
- Transit
- Tutanak (condition report)
- V5C
- Vekâletname
- VIN (şasi numarası)
- Yeşil Kart
- Yolcu beraberi taşıt
Abmeldung (Tescil kaydı silme)
Aracın kayıtlı olduğu ülkenin tescil biriminde, aracın trafikteki kaydının kapatılmasıdır. Almanya'da bu işleme Abmeldung ya da Außerbetriebsetzung denir. Gereklilik ve koşullar ülkeye, işleme ve aracın kullanım planına göre değişir.
LUNVAX bağlamı: Tescil silme kararı taşıma şirketine değil, kayıt ülkesinin kurallarına bağlıdır; karar vermeden önce müşavire danışın.
AES / EEI
Automated Export System, ABD'nin ihracat bilgisini toplayıp işleyen ve saklayan sistemidir (ACE'nin ihracat bileşeni). EEI, yani Electronic Export Information, bu sisteme girilen ihracat kaydıdır. Kullanılmış araç ihracatı da kapsama girebilir; güncel kural CBP'den doğrulanmalıdır.
LUNVAX bağlamı: ABD çıkışlı denizyolu taşımada ihracat beyanını siz verebilirsiniz; isterseniz LUNVAX halleder, kapsam ve ücret teklifte netleşir.
Araç taşıyıcı (car carrier)
Araçları sürmek yerine platformlar üzerinde yükleyip taşıyan kamyon ya da römork düzenidir. Araçlar sabitlenir ve yol boyunca platformda kalır. İngilizce "car carrier" adı araç gemisi için de kullanılır. Bu sözlükte karayolu aracı kastedilir.
LUNVAX bağlamı: Karayolu standart taşımamız ve Kapıkule Ekspres bu tür çekicilerle yapılır.
ATLAS
Adı Automatisiertes Tarif- und Lokales Zollabwicklungssystem ifadesinin kısaltmasıdır. ATLAS, Alman gümrüğünün kullandığı elektronik gümrük işlem sistemidir. İhracat beyanı gibi işlemler bu sistem üzerinden elektronik yapılır. Ayrıntıları Alman gümrüğü ve ticaret odaları yayımlar.
LUNVAX bağlamı: Almanya çıkışlı ihracat beyanı bu sistemle yapılır; beyanı kimin vereceği teklif aşamasında netleşir.
Carnet (ATA / CPD)
Geçici ithalatta gümrük işlemlerini tek belgeyle kapsayan, uluslararası teminat sistemiyle desteklenen belgedir. ATA carnet eşyalar içindir. Taşıtlar için benzer bir carnet türü (CPD) bulunur; kabulü ülkeye göre değişir.
LUNVAX bağlamı: LUNVAX carnet düzenlemez; geçici giriş için hangi belgenin gerektiğini gümrük müşaviri ya da resmî kurum söyler.
CDS (Customs Declaration Service)
Birleşik Krallık'ta HMRC'nin ithalat ve ihracat beyanları için kullandığı sistemdir. CDS adı Customs Declaration Service ifadesinden gelir. Beyanlar yazılım üzerinden gönderilir ve gümrük vergisi gibi ödemeler de bu sistemle yapılır.
LUNVAX bağlamı: İngiltere çıkışlı taşımada ihracat beyanı bu sistemle verilir; beyanı siz verebilir ya da LUNVAX'a bırakabilirsiniz.
CERS (Canadian Export Reporting System)
Canadian Export Reporting System, Kanada sınır kurumu CBSA'nın elektronik ihracat beyanlarını aldığı web tabanlı portaldır. CBSA bu portalı ihracatı bildirmenin birincil yolu olarak tanımlar. Beyanı genellikle ihracatçı ya da gümrük hizmet sağlayıcısı verir.
LUNVAX bağlamı: Kanada çıkışlı taşımada ihracat beyanı bu portaldan verilir; siz verebilir ya da LUNVAX'a bırakabilirsiniz.
Çekici
Karayolunda araç taşımak ya da arızalı aracı kurtarmak için kullanılan özel araçtır. Türkiye'de kurtarıcı çekici, arızalı aracı yükler. Uluslararası taşımada ise araç taşıyıcı çekici, aracı başka şehre ya da ülkeye götürür.
LUNVAX bağlamı: LUNVAX Türkiye'de 7/24 çekici ve yol yardım sunar; Avrupa-Türkiye taşımada araç taşıyıcı çekici kullanır.
Demuraj ve ardiye
Demuraj, konteynerin ya da yükün liman veya terminalde tanınan süreyi aşarak beklemesi için taşıyıcının ya da terminalin istediği bedeldir. Ardiye ise depolama bedelidir. Süreler ve koşullar terminal ve taşıyıcıya göre değişir.
LUNVAX bağlamı: Denizyolu teklifinde liman beklemesine bağlı ek kalemlerin kapsamını yazılı sorun.
Denizyolu
Denizyolu araç taşıma, aracın bir limandan başka bir limana gemiyle gitmesidir. İki ana yöntemi vardır: RoRo ve konteyner. Kapıdan alım ve limana nakil ayrı bir hizmet olabilir.
LUNVAX bağlamı: Denizyolu hizmetimiz RoRo ve konteyneri kapsar; standart fiyat limandan limanadır, ortalama süre 3-5 haftadır.
EES (Entry/Exit System)
Entry/Exit System, AB'nin dış sınırlarında üçüncü ülke vatandaşlarının giriş ve çıkışını elektronik kaydeden sistemdir. Bulgaristan'ın Türkiye ile kara sınır kapılarında da uygulanır. Kayıt, aracı değil kişiyi kapsar. Uygulama ayrıntıları için Bulgar ve AB resmî duyurularına bakın.
LUNVAX bağlamı: EES kişileri kaydeder; Kapıkule'den kendiniz geçecekseniz sınır işlemleri size aittir.
Ekspres taşıma
Ekspres taşıma, tek araç için ayrılan ekiple, ortak yüklemeyi beklemeden yapılan hızlı taşıma biçimidir. Süre çıkış bölgesine göre değişir; teslim noktası ürüne göre farklıdır. Bu bir sektör terimidir. Kapsamı firmadan firmaya değişir.
LUNVAX bağlamı: Ekspres Araç Taşıma adrese teslimdir; Kapıkule Ekspres ise teslimi Kapıkule'de yapan ayrı bir üründür.
Flatbed
Flatbed, düz ve açık yükleme platformuna sahip çekici ya da römorktur. Araç platforma çıkarılır ya da vinçle çekilir ve sabitlenir. Çalışmayan veya hasarlı araçlarda sık tercih edilir.
LUNVAX bağlamı: Hasarlı, arızalı ve elektrikli araçlar için flatbed çekici kullanırız.
Geçici ithalat
Geçici ithalat, bir eşyanın ya da taşıtın yurda belirli süre kullanılmak üzere ve sonra çıkarılmak şartıyla girmesine tanınan gümrük rejimidir. Koşullar ve süre ülkeye, kişiye ve taşıta göre değişir.
LUNVAX bağlamı: Yabancı plakalı aracın Türkiye'ye geçici girişini Ticaret Bakanlığı düzenler; giriş işlemlerini LUNVAX yürütmez.
Gümrük müşaviri
Gümrük müşaviri, eşyanın gümrük işlemlerini dolaylı temsil yoluyla takip eden ve sonuçlandıran, Ticaret Bakanlığı'ndan izin belgesi almış kişidir. Beyanı müşterinin hesabına, kendi adına verir ve süreci yürütür. Bu meslek yetki gerektirir.
LUNVAX bağlamı: LUNVAX gümrük müşaviri değildir; Türkiye'deki gümrük işlemlerini araç sahibi ya da müşavir yürütür.
Hacimsel ağırlık
Hacimsel ağırlık, yük taşımacılığında bir kolinin kapladığı hacimden hesaplanan ağırlıktır. Taşıyıcı, gerçek ağırlıkla hacimsel ağırlıktan büyük olanı üzerinden bedel hesaplayabilir. Formül ve bölen taşıyıcıya göre değişir. Bu kavram genellikle koli ve palet taşımacılığında kullanılır.
LUNVAX bağlamı: LUNVAX'ın araç teklifi araç tipine, boyutuna ve güzergâha göre hazırlanır.
HGS
HGS, Hızlı Geçiş Sistemi'dir; Türkiye'de ücretli otoyol ve köprülerden elektronik geçiş sağlar. Karayolları Genel Müdürlüğü, yabancı plakalı araçların bu geçişler için HGS abonesi olmasını ve yeterli bakiye bulundurmasını ister.
LUNVAX bağlamı: Aracı sınırdan sonra kendiniz süreceksiniz, HGS koşullarını resmî kaynaktan öğrenin.
HS kodu
HS kodu, Dünya Gümrük Örgütü'nün (WCO) geliştirdiği Armonize Sistem'de bir ürünü tanımlayan uluslararası kod numarasıdır. Uluslararası düzeyde altı hanelidir; ülkeler kendi tarifelerinde daha fazla hane kullanabilir. Gümrük beyannamelerinde ve istatistiklerde kullanılır.
LUNVAX bağlamı: Gümrük sınıflandırmasını müşavir belirler; LUNVAX bu kararı vermez.
Incoterms
Incoterms, Uluslararası Ticaret Odası'nın (ICC) yayımladığı, mal alım satım sözleşmelerinde kullanılan on bir adet üç harfli ticaret terimidir. Her terimin kapsamı ICC'nin yayımladığı kural metninde tanımlıdır. Son sürüm Incoterms 2020'dir.
LUNVAX bağlamı: Teklifimizde hizmetin başladığı ve bittiği noktayı yazarız; bunları satış sözleşmenizdeki Incoterms ile karşılaştırın.
İhracat beyanı
İhracat beyanı, malın ya da aracın ülke dışına çıkarıldığını gümrüğe bildiren resmî kayıttır. Ülkeye göre farklı sistemlerle verilir: ABD'de AES, Kanada'da CERS, Birleşik Krallık'ta CDS, Almanya'da ATLAS. Kuralları ve gerekliliği çıkış ülkesi belirler.
LUNVAX bağlamı: Beyan bölgeye göre değişir; beyanı kimin vereceği teklif aşamasında netleşir.
İhracat plakası (Ausfuhrkennzeichen)
İhracat plakası, Almanya'da aracı yurt dışına çıkarmak için verilen geçici plakadır. Başvuru araç tescil dairesine yapılır. Plakanın geçerlilik süresi sınırlıdır. Ayrıntılar belediyeye ve araca göre değişebilir; yetkili daireye danışın.
LUNVAX bağlamı: Aracı Almanya'dan kalıcı çıkaracaksanız bu plakanın gerekip gerekmediğini tescil dairenizden sorun.
Kapıdan kapıya taşıma
Kapıdan kapıya taşıma, aracın gönderenin adresinden alınıp alıcının adresinde teslim edilmesidir. Aracı limana ya da terminale götürme işi müşteriye bırakılmaz. Hizmet tanımı firmaya göre değişebildiği için kapsamı teklifte yazılı sorun.
LUNVAX bağlamı: Karayolu standart taşımada alış kapıdan, teslim Türkiye'deki adrestedir; Kapıkule Ekspres'te teslim Kapıkule'dedir.
Kapıkule
Kapıkule, Edirne'de bulunan Türkiye-Bulgaristan sınır kapısıdır. Bulgaristan tarafında karşısındaki kapı Kapitan Andreevo'dur. Her iki yönde araç ve yolcu geçişleri bu kapıda yapılır. Kapıdaki yoğunluk mevsime göre değişir; güncel durum için resmî duyurulara bakın.
LUNVAX bağlamı: Standart karayolu taşıma Kapıkule üzerinden yapılır; Kapıkule Ekspres'te teslim noktası bu kapıdır.
Kapıkule Ekspres
LUNVAX'ın Avrupa'dan Kapıkule'ye, ters yönde Kapıkule'den Avrupa'daki kapıya sunduğu 36 saatlik ekspres araç taşıma ürünüdür. Araç taşıyıcı ve flatbed çekicilerle yapılır, sigortalıdır. Teslim sınırdan önce Kapıkule'dedir; sınırı aracın sahibi kendisi geçer.
LUNVAX bağlamı: Fiyat için Kapıkule Ekspres sayfamıza bakın; SUV, büyük ve lüks araçlar teklifle belirlenir.
Konsolide taşıma
Konsolide taşıma, birden fazla göndericinin yükünün aynı taşıma aracında birleştirilmesidir. Taşıyıcı maliyeti paylaştırır, ancak araç dolana kadar yükleme günü kayabilir. Bu yöntem hem karayolunda hem denizyolunda kullanılır.
LUNVAX bağlamı: Standart karayolu taşımamız ortak yüklemelidir; tek araç için ayrılan ekiple çalışan seçeneğimiz Ekspres'tir.
Konşimento (B/L)
Konşimento (Bill of Lading, B/L), taşıyıcının yükü teslim aldığını gösteren belgedir. Taşıma sözleşmesinin kanıtı olarak kullanılır. Devredilebilir türlerde yükün teslim hakkını da taşıyabilir. Türü ve düzenleme biçimi taşıyıcıya göre değişir.
LUNVAX bağlamı: Denizyolunda konşimentoyu taşıyıcı düzenler; belge türünü ve teslim koşulunu teklif aşamasında sorun.
Konteyner
Konteyner, yükleri deniz, kara ve demiryolunda taşımaya uygun, standart ölçülü yük kutusudur. Genel boylar 20 ve 40 fittir; ISO 668 standardı bu boyutları sınıflandırır. Araç taşımada araç, konteynerin içine yüklenip sabitlenir.
LUNVAX bağlamı: Konteynerle taşıma denizyolu hizmetimizin yöntemlerinden biridir; RoRo'dan farkı aracın kutuya alınmasıdır.
Limandan limana taşıma
Limandan limana taşıma, hizmetin yükleme limanında başlayıp varış limanında bittiği taşıma biçimidir. Aracı limana götürmek ve limandan almak ayrıca planlanır. Kapıdan kapıya taşımadan farkı budur. Teklif kapsamı yazılı kontrol edilmelidir.
LUNVAX bağlamı: Denizyolunda standart fiyatımız limandan limanadır; aracı kapıdan alıp limana götürmeyi ayrı teklifle sunarız.
Ön beyan
Ön beyan, Türkiye'ye taşıtla girecek kişinin kişi ve taşıt bilgilerini yola çıkmadan önce elektronik girmesidir. T.C. Ticaret Bakanlığı rehberine göre bu, gümrük kapılarında işlemlerin daha kısa sürede yapılmasına yardım eder.
LUNVAX bağlamı: Kapıkule'den aracı kendiniz geçirecekseniz ön beyan işini araç sahibi olarak siz ya da müşaviriniz yürütür.
RoRo
RoRo (roll-on/roll-off), araçların gemiye kendi tekerlekleri üzerinde sürülerek girdiği ve çıktığı taşıma yöntemidir. Vinç ya da forklift gerekmez. Bu işe uygun gemiler ro-ro gemisi diye anılır. Konteynerden farkı, aracın kutu içine alınmamasıdır.
LUNVAX bağlamı: RoRo ve konteyner, denizyolu hizmetimizin iki yöntemidir.
Ruhsat (Zulassungsbescheinigung Teil I)
Ruhsat, aracın tescilini gösteren resmî belgedir. Türkiye'de ruhsat, Almanya'da Zulassungsbescheinigung Teil I (eski adıyla Fahrzeugschein) adını taşır. Üzerinde plaka, sahip ve şasi numarası bulunur. Ülkeden ülkeye adı ve biçimi değişir.
LUNVAX bağlamı: Taşıma için ruhsatın aslı ya da onaylı kopyası genellikle istenir.
Schengen
Schengen, katılımcı Avrupa ülkeleri arasında iç sınır kontrollerinin kaldırıldığı bölgedir. Türkiye Schengen üyesi değildir. Bulgaristan'ın Türkiye ile sınırı AB'nin dış sınırıdır. Bu sınırda kontroller sürer. Schengen vizesi ve araç kuralları farklı konulardır.
LUNVAX bağlamı: LUNVAX'ın Kapıkule teslimi, Türkiye ile Bulgaristan arasındaki bu dış sınırda yapılır.
Sigorta (taşıma sigortası)
Taşıma sigortası, taşınan aracın taşıma sırasında hasar görmesi hâlinde zararın poliçe şartlarına göre karşılanmasını sağlayan sigortadır. Kapsamı, muafiyetleri ve sınırları poliçe metninde yazar. Araç sahibinin kendi kasko poliçesi ayrı bir sözleşmedir.
LUNVAX bağlamı: LUNVAX araçları sigortalı taşır; kapsam ayrıntısı yazılı teklifte verilir.
Title (sahiplik belgesi)
Title, ABD'de aracın sahipliğini gösteren eyalet belgesidir. ABD'den araç ihracında CBP, sahiplik belgesinin aslını ya da onaylı kopyasını ister. Rehinli araçta ek olarak kredi veren kuruluşun yazısı gerekebilir. Güncel kural CBP'den doğrulanmalıdır.
LUNVAX bağlamı: ABD çıkışlı araçta title'ı siz hazırlarsınız; ayrıntıyı teklifte yazılı netleştiririz.
Transit
Transit, eşyanın bir gümrük idaresinden diğerine, vergiler ödenmeden ve gümrük denetimi altında taşınmasına izin veren rejimdir. Günlük dilde transit, yolun üçüncü bir ülkeden geçmesi anlamına da gelir.
LUNVAX bağlamı: Karayolu taşımada çekici, çıkış ülkesi ile Türkiye arasındaki ülkelerden transit geçer.
Tutanak (condition report)
Tutanak, aracın alış ve teslim anındaki durumunu yazılı kaydeden belgedir. Genellikle mevcut hasar, çizik, kilometre ve eşya gibi bilgileri içerir. İngilizce'de condition report ya da inspection report denir.
LUNVAX bağlamı: Alış anında araç durumu kayda geçer ve teslim yazılı tutanakla yapılır.
V5C
V5C, Birleşik Krallık'ta aracın kaydından ve vergisinden sorumlu kişiyi gösteren tescil belgesidir. Halk arasında log book denir. DVLA, bu belgenin sahiplik kanıtı olmadığını belirtir. Araç satış veya taşıma işlerinde ayrıca sahiplik kanıtı istenebilir.
LUNVAX bağlamı: İngiltere çıkışlı araçta V5C ve sahiplik kanıtını teklif aşamasında birlikte hazırlayın; ayrıntı için İngiltere rehberimize bakın.
Vekâletname
Vekâletname, bir kişinin başka birine kendi adına işlem yapma yetkisi verdiği yazılı belgedir. Gümrük işlemlerinde noter, konsolosluk veya gümrük idaresi onaylı vekâletname kabul edilebilir. Türkçe olmayan belgelerde onaylı çeviri istenebilir.
LUNVAX bağlamı: Aracı başkası adına teslim alacaksanız vekâletname gerekip gerekmediğini gümrük müşavirinizden öğrenin.
VIN (şasi numarası)
VIN (Vehicle Identification Number), aracı tek tek tanımlayan, genellikle 17 karakterli kimlik numarasıdır; Türkçede şasi numarası da denir. Numara üreticiyi ve araca ait bilgileri kodlar; genellikle ön camın alt köşesinde (sürücü tarafı) ve tescil belgesinde yer alır.
LUNVAX bağlamı: Ruhsattaki şasi numarasının belgelerle ve araç üzerindekiyle eşleşmesi, taşıma ve ihracat işlemlerini kolaylaştırır.
Yeşil Kart
Yeşil Kart, aracın sigortasının ziyaret edilen ülkelerde geçerli olduğunu gösteren uluslararası motorlu araç sigorta belgesidir. AB mevzuatı, AB dışında kayıtlı araçların AB'ye girmeden önce geçerli bir Yeşil Kart ya da sınır sigortası belgesi taşımasını ister. Ayrıntılar ve istisnalar için resmî metne bakın.
LUNVAX bağlamı: Türkiye'ye girişte geçerli sigorta ve Yeşil Kart durumunuzu sigortacınıza ya da müşavirinize sorun; LUNVAX bu belgeyi düzenlemez.
Yolcu beraberi taşıt
Yolcu beraberi taşıt, yurt dışında yerleşik kişinin ikamet ettiği ülkede kayıtlı aracını kendisiyle Türkiye'ye geçici olarak getirmesini anlatan gümrük terimidir. T.C. Ticaret Bakanlığı kuralları "Yolcu Beraberi Taşıtlar" başlığı altında yayımlar. Koşullar kişiye ve araca göre değişir.
LUNVAX bağlamı: Kapıkule Ekspres'te aracı sınırdan önce size teslim ederiz; sınırı aracın sahibi olarak kendiniz geçirirsiniz, giriş işlemlerini biz yürütmeyiz.